مرتضى مطهرى

46

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

خودباخته نشود و جذب آن فرهنگ نگردد . دومين امتياز سيد آشنايى او با جهان و زمان خود بود . او اولًا زبانهاى متعدد بيگانه از قبيل انگليسى و فرانسه و حتى روسى را ( طبق نقل آثارالعجم ) مىدانست ، به آسيا و اروپا و قسمتى از افريقا مسافرت كرده و با شخصيتهاى مهم علمى و سياسى جهان برخورد و مذاكره كرده بود و اينها به او ديد وسيعى بخشيده بود . سومين امتياز سيد اين بود كه جهان اسلامى را كه در راه نجات و رهايى آن كوشش مىكرد ، از نزديك مىشناخت . به غالب آن كشورها مسافرت كرده و با مردم آنجا از نزديك تماس پيدا كرده بود . به حجاز و مصر و هند و ايران و تركيه و افغانستان رفته و در هركدام مدتى اقامت كرده بود ، و لهذا به ماهيت حركتها و نهضتها و شخصيتهايى كه در آن زمان در كشورهاى اسلامى وجود داشت پى برده بود و از اشتباهاتى از نوع اشتباهاتى كه برخى مصلحان ديگر دچار شده‌اند مصون ماند . چهارمين امتيازش اطلاعات وسيعش دربارهء اوضاع سياسى و اقتصادى و جغرافيايى كشورهاى اسلامى بود . از نامه‌اى كه به مرحوم زعيم بزرگ حاج ميرزا حسن شيرازى نوشته است روشن مىشود كه تا چه حد اين مرد از اوضاع عمومى ايران و از جريانهاى پشت پردهء سياست و از نيرنگهاى استعمار آگاه بوده است .